Obywatel Poeta Herbert - film

Film dokumentalny składający się z 8 części (75 min.)
Produkcja: Polska, 2001
Reżyseria: Jerzy Zalewski
Scenariusz: Jerzy Zalewski

Redakcja Widowisk Artystycznych, Publicystyki Kulturalnej i Teatru Telewizji Polskiej SA nie dopuszczała długo do emisji tego filmu, zalecając reżyserowi dokonanie skrótów, które poprawią jakość artystyczną filmu. Planowana projekcja filmu „ Obywatel Poeta" nie mogła się odbyć z powodu interwencji Telewizji Polskiej SA – współproducenta dokumentu. Powód? Obraz nie został ukończony i w obecnym kształcie nie nadaje się do emisji.

Innego zdania był Reżyser, który stwierdził, że film jest ukończony, tylko telewizyjna cenzura, której przedstawicielem jest Kierownik Redakcji Widowisk Artystycznych, redaktor Jerzy Kapuściński, nie chce dopuścić do emisji filmu. W wywiadzie udzielonym „Życiu" red. Kapuściński oświadczył, że do publicznej projekcji filmu nie mogło dojść, bo on nie spotkał się jeszcze z sytuacją, kiedy pokazuje się wersję nie ukończoną i nie zaakceptowaną przez zamawiającego dzieła producenta.
Szczęśliwie się stało, że TVP nie była jedynym producentem tego dokumentu. Współproducentem, który miał 50 proc. udziału, była Polska Agencja Informacyjna. Uznała ona, że ma prawo film pokazać publicznie. Na zorganizowaną w Centrum Prasowym projekcję zaproszono dziennikarzy i przedstawicieli świata kultury. Wszyscy widzowie zostali zaopatrzeni w kopię listu Telewizji Polskiej SA do Jerzego Zalewskiego, w którym zarzuca się reżyserowi, że Redakcja Artystyczna Programu 2 TVP zamawiała inny film i po pierwszej kolaudacji zasugerowała mu charakter skrótów, których reżyser nie uwzględnił.
Reżyser nie dokonał jednak tych skrótów i goście obejrzeli film w całości. A jest to dzieło znakomite pod względem artystycznym i merytorycznym. Zbigniew Herbert został zaprezentowany bez patetycznych komentarzy i uniesień. Przedstawia człowieka skromnego, pełnego uroku i dowcipnego, ale też bezkompromisowego i niezłomnego; to nie tylko Poetę, ale także - jak wskazuje na to tytuł filmu - Obywatel przejęty losami swego kraju. Najbardziej przejmujące są sekwencje dotyczące III Rzeczypospolitej. Herbertowi trudno było pogodzić się z postawami niektórych luminarzy polskiego życia kulturalnego i politycznego. Mówi o swym rozczarowaniu wobec Adama Michnika i Czesława Miłosza. Ostatnie obrazy dokumentu pokazują twarz Poety, pełną bólu. Gdy za komuny ponosił niekiedy bardzo dotkliwe konsekwencje swych decyzji o nie współdziałaniu z systemem, bo jak sam mówił, nie czuł się wtedy obywatelem, to w wolnej już Polsce pragnął nim się poczuć.
Okazuje się, że proponowane przez Telewizję skróty dotyczyły właśnie tych fragmentów, które opowiadały o niezgodzie Herberta na czasy współczesne, o niezgodzie na mechanizmy manipulacji i zdrady najwznioślejszych idei.

Konferencja po projekcji filmu, która pierwotnie miała być rozmową z reżyserem Jerzym Zalewskim, zamieniła się w ostrą dyskusję z obecnym na sali redaktorem Kapuścińskim. Pytano go, dlaczego nie chce dopuścić do emisji tak wartościowego dzieła. Redaktor odpowiadał niezmordowanie, że jego zdaniem film nie jest dobry, ale może być lepszy po odpowiednich skrótach. Gdy nazwany został cenzorem, nie sprawiał wrażenia obrażonego. Powiedział tylko, że wszędzie na świecie producenci mają prawo do poprawek i ingerencji w powstające dzieło. Dowiedzieliśmy się zatem od redaktora Kapuścińskiego, że cenzorskie cięcia to właśnie ostatni artystyczny szlif rodzącego się dzieła.
A nam tylko pozostało cieszyć się, że nie wszyscy Polacy poddali się komercji i neokomunie, że Zbigniew Herbert ma swoich uczniów, takich jak Jerzy Zalewski. Film został wyemitowany w telewizji po kilku miesiącach w godzinach tak zwanej małej oglądalności – a szkoda. Wielu Polaków, tak jaka za stanu wojennego, obejrzało go na krążących w „drugim obiegu” kasetach wideo.

Znaleziono na: http://pl.shvoong.com/